Oorlogsgraf Jan Dohmen “Niet zomaar overgeven”

Overzicht samengesteld door: R.H.M. Göttgens, S.H.O.B. november 2021

Omschrijving:

Grafmonument voor de gevallen infanteriesoldaat Jan Dohmen 

Initiatiefnemer:

Nederlandse Oorlogsgravenstichting

Locatie:

RK Begraafplaats Neerbeek, Vak 1-Rij 1-Graf 5

Omschrijving en symboliek van het gedenkteken:

Zerk van wit Portland-steen met aan de bovenkant een kruis en Nederlandse leeuw gegraveerd. Op de zuil staat vermeld: “Koninkrijk der Nederlanden”, de naam, rang,  eenheid en data van geboorte en sneuvelen. De zerk met opschrift is een standaard Nederlands oorlogsgraf, naar het voorbeeld van de geallieerde graven. De aanwezigheid van één of meerdere oorlogsgraven staat gemarkeerd bij de ingang van elk kerkhof.

Het verhaal:

Jan Dohmen, 34 jaar, was dienstplichtig soldaat bij de 1^ste Compagnie van het 2^e Bataljon 37^ste Regiment Infanterie: de “Limburgse Jagers”. Deze compagnie was verantwoordelijk voor de bewaking en verdediging van de linie langs het Julianakanaal in de meidagen van 1940.

In het schemerduister van de vroege morgen op 10 mei 1940 zag de Nederlandse wachtpost een groep mensen op fietsen aankomen. Ze droegen uniformen van het Regiment Wielrijders. Toen de wachtpost vroeg om het wachtwoord, kreeg hij niet het wachtwoord van de 10^de maar van de 9^de mei. Voordat de Nederlandse soldaat actie kon ondernemen werd hij gedood door een Duitse scherpschutter. Onmiddellijk braken er felle gevechten uit tussen de verklede Duitsers en de Nederlanders die de brug moesten verdedigen. Het lukte de Duitsers om de brug ongeschonden in handen te krijgen.
Toen het besef doordrong dat de situatie uitzichtloos was, gaf het merendeel van de Nederlandse soldaten zich over.
Een vijftal mannen, waaronder Jan Dohmen, voelde er helemaal niks voor om zich zomaar gewonnen te geven. Ze trokken zich al vechtend terug door het dorp Berg. Toen ze ingesloten raakten tussen de Maas en de vijand, konden ze niks anders dan oversteken naar België.

Wat er precies gebeurd is, blijft tot op heden een mysterie. Eén versie van het verhaal vertelt dat de Nederlanders alsnog door Duitsers gedood werden terwijl ze door de Maas naar België waadden. Een andere mogelijkheid is dat de Belgen, die wisten dat Duitsers in nagemaakte uniformen zouden aanvallen, het vuur op hen geopend hebben vanuit een nabijgelegen kazemat. Hoe dan ook, alle vijf de Nederlandse soldaten sneuvelden.
Pas op 16 mei, toen het oorlogsgeweld in onze streek weer enigszins was geluwd, werden de dode Nederlandse soldaten gevonden, op de plaats waar ze gevallen waren. De slachtoffers werden tijdelijk begraven op het kerkhof van Berg. Hun families werden pas op 24 mei op de hoogte gebracht van hun lot. De meeste stoffelijke resten werden na de oorlog herbegraven in hun woonplaats.

Soldaat Jan Dohmen uit Merkelbeek, was precies twee weken eerder, op 26 april, getrouwd. Voor zijn bruiloft had hij 4 dagen verlof gekregen. Na de oorlog werd hij herbegraven in Neerbeek, de woonplaats van zijn moeder en zijn jonge weduwe.

Ontwerper en productie:

Nederlandse Oorlogsgravenstichting

Datum plaatsing/inwijding:

Na de algehele bevrijding van Nederland is de Oorlogsgravenstichting in september1946 begonnen met het registreren van de oorlogsslachtoffers. In 1952 was die job voor de aanwijsbare graven volbracht en in 1973 voor de niet aanwijsbare. Dit namenbestand vormde de basis voor het plaatsten van de bekende witte (militaire) oorlogsgraven in Nederland en daarbuiten. Plaatsing gebeurde alleen na goedkeuring door de verwanten.

De datum van inwijding van het nieuwe graf van Jan is niet bekend, maar dat moet na 1952 zijn gebeurd.

Sponsor:

Nederlandse Oorlogsgravenstichting

Eigenaar zerk:

Oorlogsgravenstichting

Onderhoud en beheer:

Oorlogsgravenstichting en Gemeente Beek

Adoptie:

Privé

Bronnen:

• Familiewebsite Dohmen: nl /Jan Dohmen (incl. foto’s)
• Website: Maaslinie-mei1940.nl/Jan Jozef Marie Dohmen
• Website: Oorlogsgravenstichting.nl
• Website: oorloginlimburg.nl/Berg